Yazan: Ömer Buğra Avcı · Yüksek Orman Mühendisi · · 3 dk okuma
Her Dem Yeşil Bitkiler: Kışın da Yeşil Kalan Türler
Her dem yeşil bitkiler, yaprağını kışın dökmeyip bahçeye yıl boyu yeşil bir omurga kazandıran türlerdir; taflan, ligustrum, defne, mazı, şimşir ve manolya grandiflora İstanbul'da en güvenilir olanlardır. Z Peyzaj olarak bu türleri mahremiyet perdesi ve kış dokusu için kullanır, dikim aralığını havalanmaya göre ayarlarız.
Kışın bahçeyi ayakta tutan iskelet
Yaprağını döken ağaçlar ilkbaharda büyüler, ama kasımdan marta kadar bahçe onların çıplak dallarıyla baş başa kalır. İşte o boşluğu herdem yeşiller doldurur. Bir bahçenin kış görüntüsünü belirleyen şey, çiçekleri değil, yaprağını koruyan bu türlerin yerleşimidir. Onları doğru koyduğunuzda bahçe dört mevsim dolu görünür.
Güvenilir türler
Taflan koyu ve yoğun bir perde kurar; komşu görüşünü kesmek için idealdir. Ligustrum hızlı büyür, sık budamayı kaldırır. Defne hem yeşil kalır hem mutfağa iner. Mazı dar alanda düzgün bir yeşil duvar yapar, şimşir alçak bordür ve form için biçilmiş kaftandır, manolya grandiflora ise tek başına bir gösteri ağacıdır. Bu türlerin dikim aralığını ve toprak hazırlığını sahaya oturttuğumuz peyzaj uygulama aşamasında havalanmaya göre belirleriz.
Işıkla birlikte düşünmek
Herdem yeşiller kışın da ayakta olduğu için gece görünümü de önem kazanır. Bir defne ya da mazı kütlesini alttan aydınlattığınızda, yapraklarını döken komşularının aksine bahçe geceleyin de canlı durur. Bu yüzden herdem yeşil yerleşimini bahçe aydınlatma planıyla birlikte kurgulamak, kış akşamlarında büyük fark yaratır.
Neme dikkat isteyen bölgeler
Orman kenarındaki nemli parsellerde herdem yeşilleri sık dikmek, yaprak arasında havayı hapsedip mantara davetiye çıkarır. Yüksek nemin belirleyici olduğu Beykoz peyzaj çalışmalarımızda bu türleri bilerek seyrek yerleştirir, sabah havasının aralarından geçmesine izin veririz.
Yıl boyu perde ve mahremiyet
Her dem yeşil türlerin en pratik faydası, kışın yaprak dökmedikleri için mahremiyeti ve rüzgâr kesmeyi bütün yıl sürdürmeleridir. Yaprak döken bir çit kışın şeffaflaşırken, taflan, ligustrum, servi ve mazı gibi türler perdeyi hep kapalı tutar. Doğru tür ve dikim aralığı için çit bitkisi seçimi yazımız iyi bir başlangıçtır; sık dikim havalandırmayı bozup mantar davet edebilir, seyrek dikim ise perdeyi delik bırakır.
Kış aylarında bakım
Her dem yeşil olmak, bakımsız olmak demek değildir. Kışın ağır kar dalları eğip kırabilir; bu yüzden kar sonrası dalları nazikçe silkelemek işe yarar. Kök bölgesini malçla korumak, don ve kuraklık stresini azaltır. Sulamayı kışın azaltırız ama tamamen kesmeyiz: kış kuraklığı, özellikle ibrelilerde yaprak yanmasının en sık nedenidir. Kışa girmeden yapılacak hazırlığı bahçeyi kışa hazırlama yazısında topladık.
Kurucu Ortak · Yüksek Orman Mühendisi notu
Bir bahçenin kışın nasıl göründüğü, çoğu kişinin dikim anında düşünmediği şeydir. Kasımda yapraklar dökülünce ortaya çıkan çıplak manzarayı sonradan kapatmak zordur. Ben tasarımın en başında bahçeye birkaç herdem yeşil 'çapa' koyarım; gerisi bu iskeletin üstüne gelir. Taflanı da severim ama uyarırım: gölgede sık dikilirse iç yaprakları boşalır, arası açık dikilmeli.
Sıkça Sorulan Sorular
Çit için en iyi herdem yeşil hangisi?
Taflan yoğun ve koyu bir perde kurar, ligustrum daha hızlı büyür, mazı ise dar alanda düzgün bir duvar oluşturur. Seçim; istenen boy, hız ve budama sıklığına göre değişir.
Herdem yeşiller hiç mi yaprak dökmez?
Dökerler, ama hepsini birden değil. Eski yapraklarını yıl içinde azar azar yenilerler; bu yüzden bahçe her zaman yeşil kalır.
Gölgede hangi herdem yeşil yaşar?
Defne ve taflan yarı gölgeye iyi uyum sağlar. Şimşir de gölgeyi kaldırır ama havalanma zayıfsa mantar riskine karşı aralıklı dikmek gerekir.
Manolya grandiflora İstanbul'da yaşar mı?
Yaşar; iri, parlak yaprağı ve beyaz çiçeğiyle güçlü bir vurgu yapar. Rüzgârdan korunmuş, güneşli bir konum ve iyi drenaj ister.