BİTKİ REHBERİ
Fatsia (Japon Aralyası)
Fatsia, elimsi iri ve parlak yapraklarıyla gölgeli köşeleri dolduran her dem yeşil bir çalıdır. İstanbul bahçelerinde kuzey cephelerde, saçak altlarında ve avlularda tropik bir doku sağlar.
KURUCU ORTAK · YÜKSEK ORMAN MÜHENDİSİ NOTU
Sert kış rüzgarı ve doğrudan öğle güneşi iri yaprakları hasar görebilir; korunaklı ve gölgeli konum seçilmelidir.
Yüksek Orman Mühendisi Ömer Buğra Avcı
Işık ve konum
Fatsia yarı gölge ile gölge arasındaki alanlarda en iyi görünümü verir; doğrudan öğle güneşi iri yaprakların kenarını sarartıp yakabilir. İstanbul apartman avluları, bina kuzey cepheleri, yüksek ağaç altları ve saçak gölgeleri onun için biçilmiş konumlardır. Sabah alan yumuşak ışık yaprak parlaklığını artırır, ağır gölgede ise bitki daha seyrek ama yine sağlıklı kalır. Işığı az olan iç bahçelerde bile yaprak dökmeden yeşil kaldığı için kışın boş görünen gölge köşeleri canlı tutar.
Su ve sulama
Su ihtiyacı ortadır ve toprağın nemli kalmasını sever, ancak kökte sürekli su birikmesini istemez. İstanbul yazının sıcak ve kurak haftalarında iri yapraklardan buharlaşma arttığı için haftada birkaç kez derinlemesine sulama yaprakların pörsümesini önler. Yaprakların gün ortasında hafif sarkması genelde susuzluk işaretidir ve akşam sulamayla toparlanır. Gölgede yetiştiği için buharlaşma açık alandaki bitkilere göre daha yavaştır; bu nedenle kışın yağışlı dönemde ek sulama gerekmez, hatta kök çürümesini önlemek için toprağın hafif kurumasına izin vermek gerekir.
Toprak ve İstanbul’da dikim zamanı
Humusça zengin, gevşek ve iyi drene olan toprakları tercih eder. İstanbul’un ağır killi bahçe topraklarına yaprak çürüğü, bahçe kompostu ve bir miktar perlit karıştırmak kök gelişimini kolaylaştırır. Yaprakların altına serilen organik malç hem nemi korur hem de yaz sıcağında kök bölgesini serin tutar. Hafif asidik ile nötr toprakları sever; çok kireçli ve sıkışmış zeminlerde yaprak damarları arası sararabilir. Saksıda yetiştirilecekse tabanı delikli, drenajı iyi bir kap ve torf ağırlıklı bir harç uygundur.
Bakım: budama, gübre, kışlatma
Bakımı düşük bir bitkidir. İlkbaharda yaşlanan alttaki yaprakları ve varsa kışın hasar gören uçları temizlemek yeter; sertçe budamaya ihtiyaç duymaz ama uzayan gövdeler bahar başında kısaltılarak daha dolgun bir form elde edilir. Yaprak yüzeyi büyük olduğu için tozlanır; nemli bezle silmek ya da yağmurdan yararlanmak parlaklığı korur. Kışın İstanbul’un rüzgarlı ve soğuk cephelerinde genç bitkiler yapraklarını hırpalayabilir, korunaklı köşe seçmek bu riski azaltır.
İstanbul’da hangi bölgede tutar?
İstanbul genelinde esnek konumlanır; hem kıyı ilçelerinin ılıman avlularında hem de kent içi gölgeli bahçelerde yetişir. Özellikle güneş almayan kuzey bahçeler, iç avlular ve yüksek binaların arasındaki serin köşeler için değerli bir seçenektir. Deniz kıyısındaki tuzlu esintiye çok açık noktalarda ise korunaklı gölge tercih edilmelidir.
Fatsia (Japon Aralyası) için doğru komşuları ve birlikte iyi duracak türleri denemek isterseniz bitki uyum aracını, bölgenize uygun türleri görmek için ilçeye göre bitki seçimi aracını kullanabilir; tüm türler için bitki rehberine göz atabilirsiniz.