BİTKİ REHBERİ

Açelya Bakımı ve Yetiştirme

Açelya, ilkbaharda dalları örten yoğun çiçekleriyle yarı gölgenin gösterişli asit sever çalısıdır. İstanbul’da nemli, humuslu ve rüzgârdan korunan gölge köşeleri kısa ama çarpıcı bir çiçek patlamasıyla dolduran kalıcı bir bitkidir.

KURUCU ORTAK · YÜKSEK ORMAN MÜHENDİSİ NOTU

Erken açan çeşitler geç ilkbahar donlarından zarar görebilir; korunaklı bir konum seçilmeli ve sert don beklenen gecelerde çiçekli dallar korunmalıdır.

Yüksek Orman Mühendisi Ömer Buğra Avcı

Işık ve konum

Yarı gölge ister; sabah güneşi alıp öğle sıcağında gölgelenen konumlar en çok çiçeği verir. Tam güneşte yapraklar kavrulur ve çiçek erken solar, ağır gölgede ise çiçeklenme seyrelir. İstanbul’da kuzey ve doğu cepheler, yüksek ağaçların süzülmüş gölgesi ve rüzgârdan korunan köşeler ilkbahar çiçeği için idealdir.

Su ve sulama

Orta düzeyde ama düzenli, kesintisiz nem ister; yüzeysel kök yaptığı için toprak kururken hızla susuz kalır. Tomurcuk döneminde kuruluk çiçek dökülmesine yol açar. İstanbul’un kurak yazında düzenli sulama ve kök bölgesine serilen malç şarttır; durgun su köke zarar verdiği için nem sürekli olmalı ama drene edilmelidir.

Toprak ve İstanbul’da dikim zamanı

Humusça zengin, gevşek, nem tutan ve asidik toprak ister; kireçli zeminde yaprak sararır ve çiçek zayıflar. İstanbul’da dikim sonbahar veya serin ilkbaharda yapılır ve dikim yerine yaprak çürüğü, çam kabuğu ve torf gibi asitleştirici malzeme karıştırılır. Yüzeysel köklü olduğu için sığ ve geniş, gevşek bir dikim alanı tercih edilir.

Kireçli bahçede asit seven türlerin neden zorlandığını ve kirece uyumlu seçenekleri toprağa göre bitki seçimi rehberinde anlattık.

Bakım: budama, gübre, kışlatma

Çiçek soluşunca hafif şekil budaması yapılır; budama çiçeklenmeden hemen sonra yapılırsa gelecek yılın tomurcukları güvence altına alınır. Asit sever gübre yaprak rengini korur ve çiçeklenmeyi destekler. İstanbul kışına genelde dayanıklıdır; erken açan çeşitlerde geç ilkbahar donları çiçekleri vurabildiği için korunaklı konum ve gerekirse örtü faydalıdır. Hediye olarak alınan saksı açelyaları çoğunlukla dona hassas çeşitlerdir; kışı serin ve aydınlık bir odada, yazı gölgeli bir balkonda geçirir ve kök topu hiç kurutulmaz.

İstanbul’da hangi bölgede tutar?

Orman kuşağının nemli, asidik ve gölgeli köşelerinde en gür çiçeği verir; deniz etkisiyle yumuşayan gölge bahçelerde de başarılıdır. Beykoz, Sarıyer ve Çekmeköy gibi nemli, ağaçlık ilçelerin korunaklı gölge köşelerinde öne çıkar.

İlçenizin hangi mikro-iklim kuşağında olduğunu ve orada öne çıkan türleri ilçeye göre bitki seçimi rehberinde görebilirsiniz.

AÇELYA İLE UYUMLU BİTKİLER

Açelya için doğru komşuları ve birlikte iyi duracak türleri denemek isterseniz bitki uyum aracını kullanabilir; tüm türler için bitki rehberine göz atabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Açelya ne zaman budanır?
Çiçeklenmeden hemen sonra hafif budanır; böylece bitki yaz boyunca gelecek yılın tomurcuklarını hazırlayabilir.
Açelya çiçekleri neden dökülüyor?
Tomurcuk döneminde kuruluk ve kireçli toprak çiçek dökülmesine yol açar; düzenli nem ve asidik humuslu toprak bunu önler.
Saksıdaki açelya nasıl bakılır?
Hediye olarak alınan saksı açelyası serin ve aydınlık bir odada, doğrudan güneşten ve kaloriferden uzakta en uzun açar. Kök topu hiç kurumamalıdır: toprak üstü kurumaya başlayınca saksı birkaç dakika suya daldırılıp süzdürülür. Çiçek bitince solan çiçekler alınır; bitki yazı gölgeli bir balkonda geçirebilir, kışın dondan korunur.
Açelya kireçli suyla sulanır mı?
Kireçli musluk suyu zamanla toprağın asitliğini bozar; yapraklar damarları yeşil kalarak sararır ve çiçek zayıflar. Mümkünse yağmur suyu ya da kireci düşük, arıtılmış su kullanılır. Bahçede asidik malç ve asit sever bitki gübresi de toprağı dengede tutar.
Açelya nasıl çoğaltılır?
Evde en kolay yol, ilkbahar sonu ya da yaz başında alınan yarı odunsu çeliktir. Çelik nemli, asidik ve havadar bir harca dikilir, üstü şeffaf bir örtüyle kapatılıp aydınlık gölgede tutulur; köklenme sabır ister. Bahçede yere değen bir dal toprağa gömülerek daldırmayla da çoğaltılabilir.
Yüksek Orman Mühendisi Ömer Buğra Avcı

Yüksek Orman Mühendisi Ömer Buğra Avcı

Kurucu Ortak · Yüksek Orman Mühendisi

Yüksek orman mühendisi. Peyzaj tasarımı, teknik ve ruhsat süreçleri. Bahçenin ekosistemini mühendislik gözüyle yönetir.

ÜCRETSİZ KEŞİF

Açelya dahil bahçenizin tür seçimini birlikte kuralım; ücretsiz keşifle başlayın.

Bahçenizi yerinde görüp ölçüyü birlikte alır, kalem kalem net teklif veririz.

Ücretsiz Keşif