Yazan: Muhammet Öz · Orman Mühendisi · B Sınıfı İSG Uzmanı · Kereste Üreticisi · · 3 dk okuma
Bahçeşehir ve Büyükçekmece: Rüzgârlı Açık Alanda Bahçe
Bahçeşehir ve Büyükçekmece'nin açık ovasında bahçeyi belirleyen şey sürekli rüzgâr ve gölge azlığıdır. Bu koşulda zeytin, sedir, mavi ladin ve lavanta gibi kuru sıcağa alışkın türler öne çıkar; rüzgâr kırıcı bir perde dikim ise neredeyse zorunludur. Z Peyzaj, hâkim rüzgâr yönünü okuyarak perde ve tür yerleşimini birlikte planlar.
Açık ovanın rüzgâr gerçeği
Bahçeşehir ve Büyükçekmece hattı, Boğaz’ın korunaklı yamaçlarından tamamen farklı bir düzlemdir. Önünü kesen tepe ya da yoğun orman olmadığı için rüzgâr ova boyunca hızlanarak eser ve neredeyse hiç durmaz. Gölge yaratan doğal örtü de az olduğundan yaz sıcağı kuru ve serttir. Bu iki etken birleşince toprak hızla kurur, genç bitkiler susuzluk ve rüzgâr yanığını aynı anda yaşar.
Kuru sıcağa ve rüzgâra alışkın türler
Bu koşulda Akdeniz karakterli türler öne çıkar. Zeytin kuru sıcağı sorunsuz karşılar ve rüzgârda esnek durur; sedir ile mavi ladin dikey omurga kurar; lavanta hem kurağa dayanır hem alçak katta doku verir. Önemli olan bu türleri rastgele değil, rüzgâr eksenini okuyarak yerleştirmektir. Dikim düzenini ve toprak hazırlığını sahaya oturttuğumuz peyzaj uygulama aşamasında hâkim rüzgâr yönünü baştan işaretliyoruz.
Rüzgâr kırıcı perde ve sert zemin
Açık ovada tek tek dikilen bitkiler yerine katmanlı bir rüzgâr kırıcı perde kurmak, arkadaki tüm alanı yaşanır kılar. Perde rüzgârı yavaşlatınca sulama suyu daha yavaş buharlaşır, oturma alanı kullanılır olur. Rüzgârın toprağı aşındırdığı eğimli parsellerde ise sert zemin ve istinat çözümleri hem toprağı tutar hem kullanım alanı kazandırır.
Sulama ve toprak koruma
Kuru sıcak yazda toprağın nemini korumak, yeni dikim kadar önemlidir. Kalın bir malç katmanı buharlaşmayı yavaşlatır, rüzgârın yüzeyi kurutmasını engeller. Sulamayı sabahın erken saatine almak da suyu boşa harcamamanın basit bir yoludur. Bölgeye özel tür ve rüzgâr koşullarını daha ayrıntılı ele aldığımız Ataşehir peyzaj çalışmalarımızda benzer açık alan stratejilerini uyguluyoruz.
Toprağı bağlamak ve gölge kurmak
Açık ovada rüzgâr yalnızca bitkiyi değil toprağı da savurur; çıplak zemin hızla kurur ve üst toprağını kaybeder. Yer örtücüler ve malç, toprağı bağlayıp nemini korur, böylece rüzgârın kurutucu etkisini azaltır. Rüzgârlı bir bahçede oturmayı keyifli kılmak için ise bir gölge ve rüzgâr kesici yapı gerekir; ölçüye özel bir ahşap çardak ya da pergola hem gölge verir hem de tırmanıcı bitkiyle canlı bir perde oluşturur. Perdenin bitki tarafını rüzgâr kırıcı bitki perdesi yazısında ele aldık.
Kurucu Ortak · Orman Mühendisi · B Sınıfı İSG Uzmanı · Kereste Üreticisi notu
Bahçeşehir tarafında bir villada lavanta sıralarını açık cepheye dizmiştik; kokusu ve dayanımı iyiydi ama asıl farkı, arkalarına diktiğimiz sedir perdesi yaptı. Rüzgâr kırılınca hem sulama suyu daha yavaş buharlaştı hem oturma alanı kullanılır oldu. Bu ovada ben önce rüzgâr yönünü bir mevsim gözlemlemeyi, sonra kalıcı türleri o eksene göre yerleştirmeyi tercih ediyorum.
Sıkça Sorulan Sorular
Rüzgârlı açık alanda hangi ağaçlar dayanır?
Zeytin, sedir ve mavi ladin sürekli rüzgârı iyi karşılar. Genç fidanları ilk yıllarda herekle desteklemek devrilmeyi önler.
Rüzgâr kırıcı perde nasıl kurulur?
Farklı boylardaki türleri katmanlı dizerek rüzgârı ani değil kademeli yavaşlatan bir örtü oluşturulur. Tek sıra yerine derinlikli dikim daha etkilidir.
Bu bölgede lavanta yaşar mı?
Yaşar, kuru sıcağı ve rüzgârı sever. Tek şartı iyi drenajdır; ağır, su tutan toprakta kökü çürür.