BİTKİ REHBERİ
Porsuk (Taxus) Bakımı ve Yetiştirme
Porsuk, koyu yeşil yumuşak ibreleri, yavaş büyümesi ve budamaya çok iyi gelmesiyle çit ve topiyer için kullanılan uzun ömürlü bir ibrelidir. Gölgeye dayanır ve yaşlı odundan da sürgün verebilir, ancak tohumu saran kırmızı etli kısım dışında bütün kısımları insanlar ve hayvanlar için çok zehirlidir.
KURUCU ORTAK · YÜKSEK ORMAN MÜHENDİSİ NOTU
Tohumu saran kırmızı etli kısım dışında bitkinin bütün kısımları, özellikle ibreleri ve tohumu, insanlar ve hayvanlar için çok zehirlidir; kırmızı kısmın içindeki tohum da zehirli olduğundan bu meyve benzeri yapılar da yenmez. At, sığır, köpek ve kedi dahil hayvanlarda az miktarı bile ağır zehirlenmeye yol açabilir. Çocuk oyun alanlarının ve hayvan otlatılan yerlerin kenarında kullanılmaz. Budama atığı hayvanların ulaşamayacağı biçimde toplanır, ahıra, mera kenarına ya da açık kompost yığınına atılmaz; kuruyan ibre de zehirliliğini korur.
Yüksek Orman Mühendisi Ömer Buğra Avcı
Işık ve konum
Tam güneşten koyu gölgeye kadar geniş bir aralıkta yetişir; gölgeye dayanıklılığı ibreliler arasında en güçlülerdendir. Bu yüzden büyük ağaçların altında, kuzey cephelerde ve bina aralarındaki gölgeli şeritlerde, mazı ve leylandinin seyreldiği yerlerde sık bir çit kurar. Bol ışıkta daha hızlı ve dolgun büyür. Açık renkli bir duvarın yansıttığı sıcak öğleden sonra güneşinde ve kuru rüzgârda genç ibreler kahverengileşebilir.
Su ve sulama
Orta düzeyde su ister; toprağın düzenli nemli ama hiçbir zaman ıslak kalmamasını sever. Genç fidanlar kök tutana kadar, özellikle ilk yazlarında, seyrek ama derin sulanır. Yerleşmiş porsuk kısa kuraklıkları kaldırır, uzun kurak yazlarda ek su verilir. Asıl tehlike fazla sudur: göllenen, havasız toprakta kökler çürür, ibreler önce sararır sonra kahverengiye döner. Çim sulamasının taştığı ya da yağmur suyunun toplandığı çukurlara dikilmez.
Toprak ve İstanbul’da dikim zamanı
Toprak konusunda seçici değildir; kireçli toprakta da hafif asidik orman toprağında da yetişir. Tek şartı iyi drenajdır. İstanbul’un ağır killi bahçelerinde dikim çukuru geniş açılır, toprak kompost ve ince çakılla gevşetilir; su tutan düzlüklerde hafif yükseltilmiş bir yastığa dikilir. Islak ve havasız toprakta görülen kök çürüklüğü porsuğun en sık sorunlarındandır. Kök bölgesine serilen malç toprağı serin tutar, ama gövdeye yaslanmaz.
Bakım: budama, gübre, kışlatma
Budamaya ibreliler arasında en iyi yanıt veren türlerdendir; çoğu ibrelinin aksine yeşil yaprağı olmayan yaşlı odundan da yeniden sürgün verir. Çit ve topiyer formu genellikle yaz sonunda, yılda bir kez yapılan kesimle korunur. Yaşlanıp genişlemiş bir çit kış sonunda ya da ilkbahar başında sert budamayla gençleştirilebilir; bitkiyi yormamak için bir yıl bir yüzü, ertesi yıl öbür yüzü kesilir. Budamada eldiven giyilir, kesilen dallar eksiksiz toplanır.
İstanbul’da hangi bölgede tutar?
İstanbul’un bütün kuşaklarında yetişir ve kışa açıkta dayanır. Kuzey orman kuşağının serin, nemli ve gölgeli bahçeleri ona en yakın koşullardır. Kent kuşağında apartman aralarının gölgesine ve kent havasına iyi uyum sağlar. Kıyı kuşağında tuza özel dayanıklılığı olmadığı için doğrudan deniz serpintisi alan ilk sıraya değil, binanın ya da başka bitkilerin arkasında kalan korunaklı yere dikilir. Batının sıcak ve kuru ova kesiminde yaz sulaması ve öğleden sonra gölgesi gerekir.
PORSUK (TAXUS) İLE UYUMLU BİTKİLER
Porsuk (Taxus) için doğru komşuları ve birlikte iyi duracak türleri denemek isterseniz bitki uyum aracını, bölgenize uygun türleri görmek için ilçeye göre bitki seçimi aracını kullanabilir; tüm türler için bitki rehberine göz atabilirsiniz.